Rodzaje gitar – przewodnik po modelach i zastosowaniach

Szukasz swojej pierwszej gitary i gubisz się w nazwach typu Stratocaster, Les Paul czy dreadnought? W tym tekście poznasz główne rodzaje gitar i ich charakter brzmienia. Dzięki temu łatwiej dopasujesz instrument do stylu gry i ulubionej muzyki.

Jakie są główne rodzaje gitar elektrycznych?

Gitara elektryczna kojarzy się najczęściej z rockiem, ale jej świat jest dużo szerszy. Różne konstrukcje korpusu, przetworniki single coil i humbuckery, mostki stałe i tremolo – to wszystko wpływa na dźwięk oraz wygodę gry. Dobrze, jeśli Twoja pierwsza gitara elektryczna pasuje do ulubionych gatunków, bo wtedy szybciej poczujesz postęp i satysfakcję.

Warto rozróżnić trzy podstawowe grupy gitar elektrycznych: solid body z pełnym korpusem, semi-hollow z częściowo pustą komorą oraz hollow body z całkowicie pustym pudłem. Do tego dochodzą legendarne kształty jak Stratocaster, Telecaster i Les Paul, które same w sobie są osobnymi „rodzajami” – rozpoznawalnymi po jednym spojrzeniu, brzmieniu i sposobie gry.

Hollow body

Gitary hollow body to instrumenty o w pełni pustym korpusie, z dużym pudłem i charakterystycznymi otworami w kształcie litery „F”. Wizualnie przypominają gitary jazzowe z lat 50., a ich brzmienie jest głębokie, bardzo ciepłe i bogate w średnicę. Taki instrument świetnie reaguje na delikatny atak kostki i grę palcami, dzięki czemu jest idealny do jazzu i bluesa.

Duże pudło niesie jednak też pewne ograniczenia. Hollow body mają tendencję do sprzężeń przy wyższych głośnościach, szczególnie gdy korzystasz z mocno przesterowanych wzmacniaczy. Są także większe i bardziej „toporne” niż smukłe stratocastery, co dla początkującego może być wyzwaniem podczas dłuższych prób na stojąco.

Semi-hollow body

Semi-hollow body to kompromis między pełnym pudłem a klasycznym solid body. Wewnątrz korpusu znajduje się drewniany blok biegnący przez środek, a po bokach – puste komory, często również z otworami „F”. Taka budowa ogranicza sprzężenia, ale zostawia sporo akustycznej „oddychającej” barwy.

Gitary semi-hollow świetnie sprawdzają się w jazzie, bluesie, rockabilly i lżejszych odmianach rocka. Dobrym przykładem jest Vintage VSA500MP – gitara z klonowym korpusem typu semi-hollow, mahoniowym gryfem i przetwornikami Wilkinson WOCHB. Podobnie model Vintage VSA500CR, który dzięki patentowanemu kształtowi korpusu i mostkowi Tune-O-Matic Wilkinson oferuje komfort gry i szeroki zakres brzmień od ciepłego jazzu po dynamiczny rock.

Jakie rodzaje gitar elektrycznych typu solid body warto znać?

Solid body to najbardziej popularny typ gitary elektrycznej. Korpus jest w całości z litego drewna, bez pustych komór (poza ewentualnymi niewielkimi wnękami konstrukcyjnymi). Dzięki temu instrument jest odporny na sprzężenia, ma przewidywalne zachowanie przy dużym przesterze i nadaje się do praktycznie każdego gatunku muzyki.

W tej grupie trzy nazwy pojawiają się najczęściej: Telecaster, Stratocaster i Les Paul. Każdy z tych kształtów ma inny rozstaw przetworników, inną ergonomię i wyraźnie odmienny charakter dźwięku. Wybierając pierwszą gitarę elektryczną, zwykle poruszasz się właśnie między tymi trzema rodzinami.

Telecaster

Telecaster to dzieło Leo Fendera z początku lat 50. Prosty, jednoczęściowy korpus, dwa przetworniki single coil i trójpozycyjny przełącznik – cały urok tej gitary tkwi w minimalizmie. Jej znak rozpoznawczy to jasne, wyraziste brzmienie z charakterystycznym „twangiem”, tak lubianym w country, rock’n’rollu i klasycznym rocku.

Wiele współczesnych gitar inspirowanych Telecasterem łączy klasykę z nowymi rozwiązaniami. Model Vintage V72FTB ma klasyczny kształt Telecastera, ale w korpusie znajduje się wydrążona komora, która dodaje ciekawego rezonansu i lekkości. Z kolei SX Telecaster Classic Nat stawia na tradycyjną konstrukcję z olchowym korpusem, dwoma single coilami, 3-pozycyjną elektroniką i klonową podstrunnicą – świetny wybór do bluesa, jazzu i rocka.

Ciekawą wariacją jest Corona Modern Telecaster HH. Tu klasyczny obrys Telecastera połączono z dwoma humbuckerami Dyna Classic, mostkiem tremolo i 5-pozycyjnym przełącznikiem. Mahoniowy korpus, klonowy gryf i palisandrowa podstrunnica dają bogate, mocniejsze brzmienie, a nowoczesny hardware z blokowanymi kluczami zapewnia stabilność stroju nawet przy intensywnym użyciu wajchy.

Stratocaster

Stratocaster, również projektu Leo Fendera, trafił na rynek w 1954 roku. Od tego czasu stał się synonimem gitary elektrycznej jako takiej. Ergonomiczny korpus z wycięciami pod żebra i ramię, trzy przetworniki single coil, 5-pozycyjny przełącznik i mostek tremolo – ten zestaw tworzy niezwykle wygodny instrument o ogromnej palecie brzmień.

Stratocastery słyną z klarownych, „szklanych” dźwięków, które znasz z nagrań Jimiego Hendrixa czy Erica Claptona. Ale ten typ gitary potrafi też agresywnie zaatakować w rockowych riffach. Przykładem nowoczesnej interpretacji jest JET JS-400SB z układem przystawek HSS (dwa single coil i jeden humbucker). Dzięki 5-pozycyjnemu przełącznikowi możesz przejść od typowego stratowego brzmienia do cieplejszych, pełniejszych tonów w stylu Les Paula.

Jeszcze bliżej klasyki stoi Jet JS-300GD z trzema singlami (SSS). Ergonomiczny korpus, wygodnie wyprofilowany gryf i tremolo Wilkinson dają instrument, który z łatwością łączy blues, pop i rock. Taka gitara świetnie sprawdzi się jako pierwsza gitara elektryczna dla osoby, która szuka uniwersalnego narzędzia do nauki różnych stylów.

Les Paul

Les Paul to zupełnie inne podejście do gitary elektrycznej niż lekkie konstrukcje Fendera. Masywny, mahoniowy korpus z klonowym topem, dwa humbuckery i stały mostek tune-o-matic dają dźwięk gęsty, ciepły i bardzo nośny. Ta gitara stała się fundamentem brzmienia rocka i metalu, ale równie dobrze odnajduje się w bluesie czy jazzie.

Nazwa pochodzi od muzyka i wynalazcy Lesa Paula, który mocno wpłynął na rozwój instrumentów elektrycznych. W rękach takich artystów jak Jimmy Page czy Slash modele Les Paul stały się symbolem mocnego, śpiewnego tonu z długim sustainem. Dziś wiele marek tworzy instrumenty inspirowane tym kształtem, łącząc klasyczny wygląd z nowoczesnym osprzętem.

Przykłady gitar typu Les Paul

Gitara Jet JL-500GD czerpie z klasyki Les Paula zarówno wizualnie, jak i brzmieniowo. Mahoniowy korpus współpracuje tu z dwoma humbuckerami w układzie HH, dając szeroką paletę ciepłych, mięsistych dźwięków. Stały mostek typu tune-o-matic firmy Wilkinson dba o stabilność stroju i wygodną regulację menzury.

Seria Vintage V100 to kolejny przykład udanych gitar w tym stylu. Model Vintage V100IT ma mahoniowy korpus, dwa przetworniki Wilkinson WOCHB i charakterystyczny, elegancki wygląd. Z kolei Vintage V100MP wyróżnia się klonowym topem i bardzo długim sustainem. Dwa humbuckery i osprzęt Grover sprawiają, że to instrument gotowy na dynamiczne riffy i rozbudowane solówki.

Les Paul, Stratocaster i Telecaster to trzy rodzaje gitar elektrycznych, które zdefiniowały brzmienie rocka, bluesa i jazzu na całym świecie.

Jakie są najpopularniejsze rodzaje gitar akustycznych?

Pudło rezonansowe jest sercem gitary akustycznej. Jego wielkość i kształt wpływają na głośność, barwę oraz wygodę gry. Producenci tacy jak Martin, Gibson czy Taylor tworzą własne warianty, ale da się wyodrębnić kilka podstawowych typów: dreadnought, jumbo, auditorium i grand concert. Każdy z nich lepiej sprawdzi się w trochę innym zastosowaniu.

Wybór gitary akustycznej często zaczyna się od pytania: czy chcesz grać głównie akordami i śpiewać, czy bardziej interesuje Cię precyzyjna gra palcami? Do tego dochodzą kwestie takie jak wielkość Twojego ciała, długość koncertów i to, czy planujesz częste podróże z instrumentem.

Dreadnought

Dreadnought to najczęściej spotykana gitara akustyczna. Wprowadzona na rynek w 1916 roku przez firmę Martin, swoją nazwę zawdzięcza pancernikowi HMS Dreadnought. Korpus ma dość prostą linię, bez mocnego wcięcia w talii, za to z dużą powierzchnią pudła. Daje to mocne, głośne brzmienie z wyraźnym basem i lekko przytłumionym środkiem.

Taki charakter dźwięku sprawia, że dreadnought świetnie nadaje się do gry akordowej i akompaniowania wokaliście. Początkowo był ulubionym instrumentem zespołów bluegrassowych, bo mógł głośnością rywalizować z banjo i mandoliną. Dziś spotkasz go praktycznie w każdym gatunku, gdzie w ogóle pojawia się gitara akustyczna.

Jumbo

Jumbo to gitara „z rozmachem”. Pojawiła się w 1937 roku za sprawą firmy Gibson. Pudło jest większe niż w dreadnoughcie i wyraźnie zaokrąglone zarówno w górnej, jak i dolnej części. To jeden z najgłośniejszych typów gitar akustycznych, z otwartym, zrównoważonym brzmieniem i potężnym dołem.

Instrumenty jumbo upodobali sobie m.in. Bob Dylan, Elvis Presley i George Harrison. Sprawdzają się na dużych scenach i w sytuacjach, gdy zależy Ci na naturalnie silnym dźwięku bez konieczności mocnego nagłośnienia. Za tę głośność płacisz jednak większym rozmiarem i wagą, co nie każdemu odpowiada na dłuższych koncertach.

Auditorium

Gitary auditorium, również kojarzone z marką Martin, rozmiarowo są bardzo zbliżone do dreadnoughta. Różnią się jednak kształtem – mają głębsze wcięcie w talii, co ułatwia trzymanie instrumentu na siedząco. Brzmienie jest zrównoważone, szczególnie dobrze wypadają na cienkich strunach, które podkreślają detale gry palcami.

Tego typu gitary chętnie wybierają muzycy wykorzystujący różne techniki fingerstyle. Jednym z najbardziej znanych użytkowników gitar auditorium jest Eric Clapton, który doczekał się własnego sygnowanego modelu Martina. Warto wspomnieć o rozmiarach oznaczanych jako O, OO i OOO – różnią się one wielkością pudła i przez to charakterem dźwięku, od bardziej kameralnego po pełniejszy.

Grand concert

Grand concert to gitara średniej wielkości, wprowadzona w 1984 roku przez firmę Taylor. Ma mniejsze pudło niż dreadnought czy jumbo, co przekłada się na bardziej kontrolowane, mniej basowe brzmienie. Wiele osób wybiera ją do nagrań studyjnych, gdzie precyzja i czytelność dźwięku są ważniejsze niż sama głośność.

Krótsza skala i mniejsze napięcie strun sprawiają, że gra na gitarze grand concert jest zwykle lżejsza dla dłoni. Niższa waga instrumentu poprawia też komfort podczas długich występów. To dobry wybór dla gitarzystów o drobniejszej budowie ciała oraz osób, które często grają skomplikowane partie solowe na całej długości gryfu.

Jakie mniej typowe rodzaje gitar akustycznych warto poznać?

Poza głównymi kształtami istnieją też mniejsze, często bardzo inspirujące typy gitar. Nie zawsze są głośne i uniwersalne jak dreadnought, ale potrafią dać dokładnie to, czego akurat potrzebujesz: intymny charakter, wygodę w podróży albo łatwiejszy dostęp do wysokich progów. Dla wielu muzyków to właśnie takie instrumenty stają się głównym narzędziem pracy.

Część z nich ma długą historię i dopiero niedawno wróciła do łask. Inne powstały jako odpowiedź producentów na nowe trendy – fingerstyle, solowe występy czy potrzebę miniaturyzacji sprzętu do podróży. Warto mieć świadomość istnienia tych opcji, zanim zdecydujesz się na „typowego” akustyka.

Parlor

Gitary parlor zostały opracowane przez firmę Martin już w XIX wieku. Mają wyraźnie mniejsze, węższe pudło, co przekłada się na bardziej intymne, skupione brzmienie z mniejszą ilością basu. Nie zagłuszają wokalu, tylko delikatnie go wspierają, dlatego świetnie sprawdzają się w spokojnych, akustycznych utworach.

Ten typ instrumentu przeżywa dziś renesans, szczególnie wśród solowych artystów folkowych. Z gitarą parlor mocno kojarzony jest Robert Johnson, „król delta bluesa”, który grał na niej techniką slide z użyciem bottle necka. To właśnie takie podejście do gitary zmieniło oblicze bluesa i wpłynęło na późniejszy rock.

Gitary z wycięciem cutaway

Cutaway to nie osobny typ gitary, tylko modyfikacja korpusu. W dolnej części pudła (od strony wyższych progów) wycina się fragment kształtu, aby ręka miała łatwiejszy dostęp do górnych pozycji. Taki zabieg stosuje się zarówno w dreadnoughtach, jumbo, auditorium, jak i grand concert.

Trend ten nasilił się, gdy gitarzyści akustyczni przestali być tylko akompaniatorami, a coraz częściej wychodzili na pierwszy plan jako soliści. Jeśli grasz dużo solówek wysoko na gryfie, szukasz instrumentu do fingerstyle’u lub lubisz rozbudowane aranżacje, gitara akustyczna z cutaway będzie dobrym wyborem.

Traveler

Gitary traveler powstały z myślą o podróżujących muzykach. Mają pełnowymiarową podstrunnicę, ale znacznie mniejsze pudło rezonansowe oraz bardziej kompaktowy kształt korpusu. Pozwalają ćwiczyć w hotelu, w pociągu czy na lotnisku, bez zabierania połowy bagażu.

Naturalnie są cichsze niż standardowe akustyki, dlatego lepiej nadają się do ćwiczeń niż do grania bez nagłośnienia dla większej publiczności. W połączeniu z przetwornikiem i wzmacniaczem stają się jednak pełnoprawnym instrumentem scenicznym. Dla wielu gitarzystów to drugi, „podróżny” instrument, który zawsze można mieć pod ręką.

Jak dobrać rodzaj gitary do stylu gry?

Dobór rodzaju gitary warto oprzeć na kilku konkretnych pytaniach. O jaki gatunek muzyki Ci chodzi, czy częściej grasz akordami, czy solówkami, oraz czy planujesz używać przesterów i wysokich głośności. Odpowiedzi na te kwestie prowadzą zwykle do kilku sprawdzonych typów instrumentów.

Żeby łatwiej porównać możliwości, możesz spojrzeć na prostą tabelę zorientowaną na zastosowania w różnych stylach:

W praktyce wielu gitarzystów łączy różne rodzaje gitar. Jedną gitarę traktują jako główną, a inne jako uzupełnienie do konkretnych projektów. Na start wystarczy jednak, że wybierzesz instrument, który najbardziej pasuje do Twoich ulubionych brzmień – czy będzie to uniwersalny Stratocaster, mocny Les Paul, czy akustyczny dreadnought do śpiewania przy ognisku.